You are hereवैराग्य / वैराग्य

वैराग्य

[प्रवाचक - न्या. विनोद. रोहिणी दिवाळी अंक (१९६२), पश्यंती (२१)]
----------------------------------
''वैराग्याव्यतिरिक्त मानवी बुद्धीचा विकास शक्य असावा.``
हा एकच वर सैतानाने, नरकासुराने परमेश्वराजवळ मागितला, व मिळविला असावा.
आजच्या असुरी अणु-युगाची उभारणी ही सैतानाच्या विश्वविजयाची पताकाच होय.
विकसित पण विकार-दृष्ट बुद्धीच्या मायकुशीत जगातले सर्व अत्याचार, हिंसा, पापे व महायुद्धे यांचा जन्म होतो.
वैराग्यवृत्ती विकसित होत राहतो तर बुद्धीचा विकासही, इष्ट स्वरूपांत व प्रमाणांत अवश्य होत राहतो.
बुद्धीचा विकास झपाट्याने झाला तर, वैराग्याचीही वृद्धी होते, पण ती होईलच असा नियम नाही. किंबहुना, पहिल्या पहिल्या विकासाच्या अवस्थांमध्ये बुद्धि व वैराग्य यांच्यात तीव्र विरोधच असतो.
'रसवर्ज` (गीता) स्वरूपाचे वैराग्य, केवळ पुरूषार्थाने, पुरूष-प्रयत्नाने सिद्द होत नसते. वैराग्यशील सत्पुरूष व ईश्वरकृपा यांचा सहाय्य-हस्त असेल तरच, 'परवैराग्याच्या` मार्गावर पहिले पाऊल पडेल.
बुद्धी ही अनेक वेळा, वैराग्याची प्रदर्शने कशी करावी, सोंगे कशी आणावी, आत्मवंचना व पर-वंचना कशी करावी याचे मार्ग सुचविण्यांत पटाईत ठरते. पुस्तकी 'पढत` ही तर ख‍र्या वैराग्याशी सदैव 'लढत` करीत रहाते.
बुद्धीचे खरे कार्य म्हणजे वास्तवतेवर प्रकाश पाडते.
वासनांचे वास्तविक म्हणजे यथायोग्य यथायोग्य महत्त्वमापन करणे, ही बुद्धीची क्रियाशक्ती आहे.
पण केवळ वासनांच्या निष्ठेत विळविळणाऱ्या लंपट व लाचार जीवांना, जर परवैराग्याची एकदा, अगदी एकदाच रूचि मिळाली, चटक लागली तर, बुद्धीचे ठिकाणी असेलेली दिशाभूल करण्याची आसुरी शक्ती, पूर्णपणे विनष्ट होते.

प्रतिसाद देण्यासाठी सहभागी व्हा अथवा सदस्य बना

पुस्तकाचे चॅप्टर्स

संपूर्ण पुस्तक वाचण्यासाठी खालील लिंक्सवर क्लिक करा.

श्रीगुरुपादुकोदयस्तोत्रम्

आज मुहूर्तवूं या एक नित्योत्सव।
अद्वैत आमोदें, जेणे फुलेल हें विश्व।
क्षणोक्षण प्रभातेल नवोनव महापर्व।
प्रसादचिन्ह श्री-श्री-श्रीविद्येचें।।१।।

परा, परापरा, अपरा।
श्रीगुरूपुजा ही त्रिशिरा।
विमर्शा माऊलीची ही स्तनदुग्धधारा।
ओष्ठविण्याचा समय हा।।२।।

‘अपरा’ आराधनेंत भेद-ग्रह-स्थिती।
‘परापरा’ अवस्थेंत भेद-अग्रह-वृत्ती।
‘परा’ अवस्थानांत अभेद-स्फूर्ती।
श्रीगुरूपुजेची पादुका ही।।३।।

आदिभान हें परात्परगुरुबीज।
विमर्शशक्ती श्रीशिवा गुरूविद्येची गुह्यशेज।
जीवूजीवूचा पहिला परिव्राज।
गुरूपादुकेचें आलोचन ।।४।।

एक उफराटे अ-कुल ब्रह्मपद्म।
तेथ निष्कलेचे निजशक्तीधाम।
निर्झरले व्यापिनीचे श्यामव्योम।
अमृतमेघ वोसंडला।।५।।

चतुष्कोणी देवतात्म्यांचे उगमस्थान।
बिंदुस्थली अमृतसिद्धीचें अनुभावन।
यथाक्रम आंतर अनुभवांचें अनुस्थापन।
श्रीगुरूविद्येचा सहजाचार हा।।६।।

‘विमर्श’ म्हणजे आदिभानस्थित चित्शक्ती।
पादुकोदय म्हणजे शिवशिवेची साम्यरसस्थिती।
गुरूकृपयैव या भाग्यश्रीची समवाप्ती।
‘गुरूकृपा’ ये नामें जीवू जीवूचें निरवस्थान।।७।।

‘चार’ म्हणजे सोपचार आराधन।
‘राव’ म्हणजे विमर्शशक्तीचें उपयोजन।
‘चरू’ म्हणजे द्रव्यगुणांचे संयोगीकरण।
‘मुद्रा’ या नांवे प्रतीकाचा प्रत्यंगभाव।।८।।

चित्गगन-चंद्रिकेची फेसाळली जान्हवी।
श्रीगुरूकृपेची वेल्हाळली की पान्हवी।
प्रकटली वा नीलाब्जाची श्रीसुषमा अभिनवी।
श्रीपादुकोदय स्तोत्र हें ।।९।।

श्रीनवशुक्तिकांचा सम्यक् समुल्लेख।
येथ दशोपनिषद्रहस्याचे महावार्तिक।
आदिकृपेचा जणुं संतताभिषेक।
श्रीगुरूपादुकोदयस्तोत्रम्।।१०।।

।।इति श्री गुरूपादुकोदय स्तोत्रम्।।
------------------------------

वैराग्य

पुस्तकाचे चॅप्टर्स

महर्षींचे लेखन

श्रीगुरुपादुकोदयस्तोत्रम्

आमची इतर संकेतस्थळे

वैराग्य

पुस्तकाचे चॅप्टर्स

महर्षींचे लेखन

श्रीगुरुपादुकोदयस्तोत्रम्

आमची इतर संकेतस्थळे

User login